İran Su Krizi Üzerine Analiz: Kuraklığın Bölgesel Güvenlik Yansımaları

İran Cumhurbaşkanı Masud Peseschkian, ülke genelinde ciddi bir su krizi yaşandığını belirterek “Kasım ayı sonuna kadar yağış olmazsa suyun rasyonel kullanımı zorunlu hale gelecek” dedi.

Başkent Tahran’daki yaklaşık 15 milyon kişilik nüfus bu uyarıdan etkilendi: yerleşim komplekslerine “Su basıncı keskin biçimde düştü, değerli sakinler kendi tüketimleri için suyu tasarruflu kullanmalı” yönünde bildirimler gönderildi. 

Şehirde bazı mahallelerde akşam ve gece saatlerinde suyun tamamen kesildiği uygulamalar başlatıldı. 

Uzmanlar uzun yıllardır İran’ın dünyanın en kurak ülkelerinden biri olduğuna dikkat çekiyor: son yıllarda yağış hacminde ciddi azalma, aynı zamanda kuraklık ve aşırı hava olaylarının artışı gözleniyor. 

Ayrıca, tarım politikalarında “yüksek su tüketimli” ürünlerin teşvik edildiği, geleneksel ekim yöntemlerinin arka planda kaldığı ve bunun toprağa ve su rezervlerine uzun vadede olumsuz etkileri olduğu vurgulanıyor. 

Su Kıtlığı ve Kimyasal Kirlilik Riski

Kuraklık dönemlerinde su kaynakları azalırken kimyasal konsantrasyon artar. Endüstriyel bölgelerdeki atıklar, su seviyesinin düşmesiyle daha yoğun hale gelir ve arıtma kapasitesi zayıf şehirlerde kimyasal maruziyet riski yükselir. İran’ın bazı sanayi bölgelerinde bu durum, sızıntıların halk sağlığına ve ekosisteme etkisini büyütebilir.

Nükleer Tesislerin Soğutma Güvenliği

İran’ın nükleer programı nedeniyle reaktör, araştırma tesisleri ve yakıt döngüsü altyapıları suya bağımlıdır. Kuraklık, soğutma sistemlerinin sürekliliğini zorlayabilir. Su kısıtlaması yaşanan dönemlerde küçük bir arıza veya sabotaj bile, radyolojik acil durum eşiğini düşürür.

Biyolojik Risklerin Artışı

Kurak bölgelerde: Vektör popülasyonları kontrolsüz değişir, Kanalizasyon sistemleri zorlanır, Toplu yer değiştirmeler nedeniyle bulaşıcı hastalık riski büyür. Bu durum biyolojik tehdit ajanlarının yayılımını kolaylaştırabilir. Kuraklık sonrası toz fırtınalarında “airborne” (hava yoluyla taşınan veya havada yayılabilen) biyolojik yayılım senaryoları da güç kazanır.

Su Altyapısına Sabotajların Etkisi Büyür

Kuraklık döneminde suyun değeri arttığından, düşman aktörlerin veya terör örgütlerinin su altyapısına sabotaj girişimleri ulusal güvenlik tehdidi seviyesine çıkar. Kimyasal madde karıştırma, zehirleme, boru hatlarına müdahale gibi KBRN kapsamındaki tehditlerin etki alanı katlanır.

Acil Müdahale Kapasitesi Zayıflıyor

Bir ülke suyu rasyonlamaya başladığında, itfaiye, hastane, dekontaminasyon sistemleri, endüstriyel tesisler… hepsi operasyonel olarak daha kırılgan hale gelir. Bu, kimyasal veya biyolojik bir olayda: yıkama-dekontaminasyon süreçlerini, soğutma gerektiren sistemleri, tıbbi altyapıyı, halk sağlığı müdahalelerini zorlaştırır.

Toplumsal Gerilim KBRN Yönetimini Etkiler

Su krizi toplu protestolar, lojistik krizler ve güvenlik zafiyetleri doğurabilir. Bu da bir KBRN olayına müdahalede komuta-kontrol zincirini olumsuz etkiler. Kriz içinde kriz doğma ihtimali yükselir.

TUBA TÜRK ÇINAR

      KBRN SAV. MSc