Kanada’da Kimyasal Silah İddiası: KBRN Tehdidi Saldırıdan Önce Yakalanabilir mi?
KBRN (Kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer) güvenliğinde en önemli başarı, tehlikeli bir maddenin kullanıldığı anı tespit etmek değil; mümkünse o madde henüz kullanılmadan önce ortaya çıkan hazırlık işaretlerini fark edebilmektir.
Kanada'dan gelen son haber bu açıdan dikkat çekici.
Kanada Kraliyet Atlı Polisi'nin (RCMP) 24 Eylül tarihli açıklamasına göre Quebec City'den 24 yaşındaki Louay Angoud hakkında terör bağlantılı suçlamalar yöneltildi. RCMP, soruşturma kapsamında şüphelinin terör örgütüyle çevrimiçi iletişim kurduğunu ve Kanada vatandaşlarını zehirlemek amacıyla kullanılabilecek bir kimyasal silah oluşturmak için bilgi topladığının iddia edildiğini açıkladı.
Burada yine kritik bir ayrım yapmak gerekiyor.
Ortada doğrulanmış bir kimyasal saldırı bulunmuyor.
RCMP'nin açıklaması bir soruşturma ve suçlama çerçevesinde hazırlanmış durumda. Dolayısıyla kamuoyuna açıklanan bilgilerden hareketle bir kimyasal silahın üretildiğini, kullanıldığını veya herhangi bir kişinin bu nedenle zehirlendiğini söylemek mümkün değil.
Dahası, Kanada basınına yansıyan RCMP açıklamalarında, şüphelinin yakalandığı sırada planı gerçekleştirmek için ihtiyaç duyacağı malzemelere sahip olmadığı ve bu nedenle yakın bir saldırı tehlikesi bulunmadığı belirtildi.
Tam da bu nedenle bu olayın KBRN açısından en dikkat çekici tarafı “kimyasal silah kullanıldı mı?” sorusu değil.
Tehdit, kullanılmadan önce nasıl fark edildi?
KBRN tehdidinin klasik görüntüsü çoğu insanın zihninde bir laboratuvar, bir gaz bulutu veya olay yerindeki özel kıyafetli müdahale ekipleridir.
Oysa modern güvenlik ortamında süreç çok daha erken başlayabilir.
Dijital araştırmalar.
Şüpheli iletişimler.
Malzeme arayışları.
Teknik bilgi toplama.
Hedef belirleme çabaları.
Ve bunların fiziksel dünyadaki hazırlıklarla kesişmesi…
Bütün bunlar, tek başına bir saldırı anlamına gelmez. Ancak bir araya geldiklerinde güvenlik birimleri için değerlendirilmesi gereken sinyaller oluşturabilir.
Kanada dosyasının dikkat çekici tarafı da burada.
RCMP'nin açıklamasına göre soruşturma, şüphelinin çevrimiçi iletişimleri ve kimyasal silah oluşturmak için bilgi topladığı yönündeki bulgular üzerinden ilerledi.
Bu durum KBRN güvenliğinde giderek önem kazanan bir kavramı yeniden gündeme getiriyor:
Tehdidin erken aşamada tespiti.
Çünkü kimyasal veya biyolojik bir saldırı gerçekleştiğinde artık müdahale zinciri çok daha karmaşık hale geliyor.
Olay yeri güvenliği.
İlk müdahale ekiplerinin korunması.
Maruziyet değerlendirmesi.
Çevresel örnekleme.
Laboratuvar doğrulaması.
Kontaminasyonun sınırlandırılması.
Tıbbi takip.
Ve adli delillerin korunması…
Bütün bunların yerine, saldırı gerçekleşmeden önce tehdidin tespit edilmesi çok farklı bir güvenlik avantajı sağlayabilir.
Ancak burada da başka bir tehlike var:
Her teknik araştırma, her kimyasal bilgi arayışı veya her şüpheli çevrimiçi iletişim bir terör hazırlığı değildir.
Kimya, biyoloji ve toksikoloji alanlarında çalışan akademisyenler, öğrenciler, sanayi kuruluşları ve güvenlik birimleri çok çeşitli teknik bilgilere erişebilir.
Bu nedenle KBRN istihbaratında asıl mesele yalnızca “ne arandı?” sorusu değildir.
Neden arandı?
Kim aradı?
Hangi bağlamda aradı?
Başka hangi faaliyetlerle bağlantılıydı?
Ve en önemlisi:
Dijital bulguların fiziksel dünyada karşılığı var mı?
İşte değerlendirme burada başlıyor.
Kanada örneğinde kamuya açıklanan bilgiler, bu zincirin bazı halkalarının soruşturma kapsamında ele alındığını gösteriyor. Ancak dosyanın bütün teknik ayrıntıları kamuoyuna açık değil.
Bu nedenle olayın nasıl bir kimyasal maddeyi, hangi yöntemi veya hangi saldırı senaryosunu içerdiği konusunda kamuya açık bilgilerden hareketle varsayım yapmak doğru olmaz.
Zaten KBRN alanında güvenilir değerlendirme yapmanın temel kurallarından biri de budur:
Bilinen ile bilinmeyeni birbirinden ayırmak.
Bilinen; RCMP'nin bir terör soruşturması yürüttüğü ve kimyasal silah oluşturmak için bilgi toplandığını iddia ettiği.
Bilinen; şüphelinin çeşitli terör bağlantılı suçlarla karşı karşıya olduğu.
Bilinen; kamuya açık haberlere göre yakalama sırasında saldırıyı gerçekleştirmeye yetecek malzemelerin bulunmadığı.
Bilinmeyen ise planın teknik kapasitesinin ne düzeyde olduğu, hangi maddelerin hedeflendiği ve soruşturmanın ilerleyen aşamalarında başka hangi delillerin ortaya çıkacağı.
Bu ayrım özellikle önem taşıyor.
Çünkü KBRN olaylarında kamuoyu bazen “kimyasal silah” ifadesini duyduğu anda olayın gerçekleştiğini düşünebiliyor.
Oysa bir kimyasal silahın varlığı, bir kimyasal maddeye ilişkin araştırma ve kimyasal saldırı hazırlığı birbirinden farklı aşamalar.
Hukuki değerlendirme de teknik değerlendirme de bu aşamaları birbirine karıştırmadan yapılmalı.
Kanada'nın kimyasal silahlarla ilgili mevzuatı da bu alanın ne kadar hassas olduğunu gösteriyor. Ülkenin Kimyasal Silahlar Sözleşmesi kapsamındaki düzenlemelerinde bazı toksik kimyasallar özel olarak kontrol altında tutuluyor ve bunların araştırma, tıbbi, koruyucu veya diğer meşru amaçlarla kullanımına ilişkin ayrı kurallar bulunuyor.
Dolayısıyla modern KBRN güvenliği yalnızca “tehlikeli maddeyi bulmak” üzerine kurulu değil.
Bilginin kötüye kullanım ihtimalini değerlendirmek, dijital ve fiziksel delilleri bir arada analiz etmek ve meşru faaliyetlerle kötüye kullanım hazırlığını birbirinden ayırabilmek de aynı derecede önemli.
Kanada'daki dosya bize belki de en önemli soruyu burada bırakıyor:
Bir KBRN saldırısını önlemek için saldırının gerçekleşmesini beklemek zorunda mıyız?
Cevap, güvenlik anlayışının geleceğinde yatıyor.
Eğer dijital izler, insan istihbaratı, teknik analiz ve klasik adli soruşturma doğru şekilde birleştirilebilirse, bazı tehditlerin henüz eyleme dönüşmeden fark edilmesi mümkün olabilir.
Fakat bunun yolu da her şüpheli davranışı tehdit olarak görmekten geçmiyor.
Tam tersine;
kanıt, bağlam ve doğrulama gerekiyor.
Kanada'daki olayın kamuoyuna yansıyan kısmı henüz bir kimyasal saldırının hikâyesi değil.
Daha çok, böyle bir saldırıya dönüşebileceği değerlendirilen bir hazırlığın güvenlik birimleri tarafından soruşturulmasının hikâyesi.
Ve KBRN güvenliği açısından belki de en önemli ders tam burada:
En başarılı KBRN müdahalesi bazen olay yerine en hızlı ulaşmak değil, olay yerine hiç ihtiyaç kalmayacak kadar erken harekete geçebilmektir.
Yorumlar